Türkiye’de toplam doğurganlık hızının son yıllarda hızla gerilemesi, çoğu zaman kültürel dönüşüm, bireysel tercihler ya da gençlerin çocuk istememesi gibi açıklamalarla ele alınmaktadır. Oysa mevcut tablo, doğurganlık kararının arzulanıp arzulanmaması meselesinden ziyade, çocuk sahibi olmanın ürettiği ekonomik ve mesleki risklerin yönetilememesiyle ilişkilidir. Sorun bir istek eksikliği değil, bir güvence eksikliğidir.
TNSA 2018 verileri ışığında hazırlanan “Yaşayan Çocuk Sayısına Göre İdeal Çocuk Sayısı” tablosu her ne kadar 7 yıl öncesine ait olsa da, Türkiye’deki demografik krizin bir “istek eksikliği” değil, bir “gerçekleşemeyen niyet” krizi olduğunu çarpıcı bir biçimde ortaya koymaktadır. Tabloya göre, hiç çocuğu olmayan kadınların bile ortalama 2,6 çocukluk bir ideal tanımlaması ve mevcut çocuk sayısı arttıkça bu idealin 3,8’e kadar yükselmesi, toplumsal normların hala nüfus yenilenme eşiğinin (2,1) üzerinde bir aile yapısını arzuladığını göstermektedir. Bu rakamlar; kadınların zihnindeki “ideal” ile hayatın içindeki “fiili” durum arasındaki makasın, rasyonel bir tercih değil, kurumsal bakım altyapısı ve istihdam güvencesi eksikliğinden kaynaklanan zorunlu bir fedakarlık olduğuna işaret etmektedir. Dolayısıyla, istihdamdaki kadının 1,38 olan doğurganlık hızı ile TNSA’da beyan edilen 2,5-3,0 bandındaki (mevcut durumda aşağı düşmüş olabileceği kabul edilse dahi) ideal sayı arasındaki bu devasa boşluk, risk mimarisini kamusal olarak üstlenen modellerin ne kadar büyük bir “ertelenmiş potansiyeli” harekete geçirebileceğinin en somut göstergesidir.
