Asimetrik Güç Altında Siyasi Eylemin Rasyonel Temelleri
Günümüzün artan otoriterleşme eğilimleri ve asimetrik güç yapıları altında siyasi muhalefetin karşılaştığı temel bir ikilem mevcuttur: yüksek maliyetler karşısında direniş nasıl bazen “atalete” sürüklenirken bazen de en umutsuz koşullarda dahi sürdürülebilir bir mücadeleye dönüşür? Bu çalışmada söz konusu sorunsalı açıklamak için Max Weber’in sosyolojik düşüncesindeki iki rasyonellik tipi arasındaki ayrıma başvurulmaktadır. Siyasi muhalefet, eylemlerini salt bir maliyet–fayda analizine dayandıran araçsal rasyonaliteye (Zweckrationalität) hapsederse, baskıcı rejimlere karşı muhalefet etmenin yüksek maliyetleri karşısında eylemsizlik “rasyonel” bir sonuca dönüşür. Buna karşılık, Weber’in tanımladığı değer rasyonalitesi (Wertrationalität), siyasi mücadeleyi “milli onur ve haysiyet” gibi taviz verilemez değerlere dayandırarak yüksek maliyetleri anlamsızlaştıran ve fedakarlığı rasyonel bir zemine taşıyan bir anlayış sağlar.