|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
2025 yılı, girişimcilik ekosisteminde yeniden hızlanmadan ziyade; abartılı beklentilerden arınan, sermaye verimliliği odağında rasyonelleşen ve savunulabilirliği kanıtlanmış iş modellerinin öne çıktığı bir yeniden önceliklendirme dönemi olarak kayda geçti. 2022’den bu yana süren yüksek faiz ortamı, jeopolitik riskler ve çıkış (halka arz/birleşme ve devralma) pencerelerindeki belirsizlikler hem küresel ölçekte hem de Türkiye’de yatırımcı davranışını daha seçici, daha kanıta dayalı ve daha “dayanıklılık” odaklı bir noktaya taşıdı. Bu nedenle 2025, hızlı büyüme anlatılarının yeniden sorgulandığı; ölçeklenmeden önce iş modeli sağlamlığının ve sürdürülebilirliğin konuşulduğu bir geçiş yılı olarak öne çıktı (KPMG, 2025).
2025’i asıl tanımlayan unsur, toplam fonlama hacminden çok bu fonlamanın nasıl dağıldığı oldu. Sermaye, daha geniş bir ekosisteme yayılmak yerine daha az sayıda ve daha büyük yatırım turunda yoğunlaştı. Ortaya çıkan bu “konsantrasyon ekonomisi”, ekosistemin alt katmanında baskıyı artırırken; üst katmanda (ileri aşama ve çok büyük yatırım turları) seçili şirketlerin büyüme iştahını canlı tuttu (Crunchbase News, 2025a) (Crunchbase News, 2025b).
2025 yılı ayrıca, teknoloji ve yatırım dünyasında yapay zekânın yalnızca geçici bir eğilim olmaktan çıkıp küresel ekonomik düzenin merkezine yerleştiği tarihsel bir dönüm noktası olarak kaydedildi. Bu yıl, küresel girişim sermayesi yatırımlarının toplamda 512,6 milyar dolara ulaştığı ve bu tutarın yarısından fazlasının doğrudan yapay zekâ alanına yöneldiği bir sürece işaret etti. Sektördeki bu yoğun hareketlilik, pek çok uzman tarafından internetin ilk dönemleriyle karşılaştırılarak yeni bir teknolojik paradigmanın başlangıcı olarak değerlendirildi. Bu çerçevede, “yapay zekâ kullanıyor olmak” tek başına yeterli görülmezken; operasyonel verimlilik, maliyet azaltımı ve satış süreçlerine somut katkı daha görünür biçimde sorgulanmaya başlandı.
Küresel ölçekte sektördeki değerlemeler, özellikle temel model geliştiricileri ve altyapı sağlayıcıları için her altı ila dokuz ayda bir ikiye katlanan, baş döndürücü bir büyüme eğrisi ortaya koydu. Dünya genelinde en değerli 100 özel teknoloji şirketinin %41’ini artık yapay zekâ odaklı firmalar oluştururken; Avrupa ekosisteminde de Mistral AI ve Helsing gibi girişimler, milyarlarca dolarlık yatırımlarla kıtanın teknolojik egemenliğinde kritik roller üstlendi.
Webrazzi tarafından derlenen veriler, şirketlerin yaklaşık %80’inin üretken yapay zekâyı en az bir iş sürecine entegre ettiğini, %60’tan fazlasının ise bu kullanımı deneme aşamasının ötesine taşıyarak operasyonel düzeye çıkardığını gösteriyor. Hiperotomasyon yatırımlarında %40’ın üzerinde artış, veri analitiği ve ileri analitik çözümlerinde %35-45 bandında büyüme dikkat çekerken; otonom yapay zekâ ajanlarının satış, müşteri hizmetleri ve iç operasyonlarda kullanım oranının yıl içinde iki kattan fazla artması, teknolojinin artık destekleyici bir araçtan ziyade iş yapma biçimini dönüştüren bir unsur hâline geldiğini ortaya koyuyor.
Bu tablo, yatırımcı bakış açısında da belirgin bir kırılmaya işaret ediyor: mesele artık “yapay zekâ var mı?” sorusu değil, “yapay zekâ nasıl ve ne ölçüde değer üretiyor?” sorusu etrafında şekilleniyor. Üretken yapay zekâ, hiperotomasyon ve otonom sistemlerin benimsenmesi operasyonel verimliliği artırırken; hibrit bulut ve uç bilişim gibi altyapı modellerinin yaygınlaşması, şirketlerin teknoloji mimarilerini daha esnek ve daha dayanıklı hâle getiriyor.
Tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, 2026’ya girerken girişimcilik ekosisteminde teknoloji yatırımlarının vaatler üzerinden değil, ölçülebilir çıktılar ve somut iş etkileri üzerinden değerlendirildiği açık biçimde görülüyor (Muradoğlu, 2026). Bu çerçevede 2025’i yalnızca yatırım hacimleri üzerinden okumak yetersiz kalıyor. Asıl kırılma, yatırımcıların neye değil, neden yatırım yaptığı noktada yaşandı. Hız ve pazar payı odaklı anlatıların yerini daha ölçülü, daha gerçekçi ve dayanıklılığı önceleyen iş modelleri alırken; belirsizlik ortamında öne çıkan temel beceri, hangi modelin ayakta kalabileceğini ayırt edebilmek oldu.
Startups.watch 2025 verilerine baktığımızda ise Türkiye girişimcilik ekosistemi açısından 2025, hacimden çok yapının sınandığı bir yıl oldu. Yıl boyunca 306 yatırım turunda yaklaşık 589 milyon dolarlık yatırım gerçekleşirken, işlem sayısındaki ve ortalama tur büyüklüğündeki düşüş, sermayenin daha sınırlı sayıda girişimde yoğunlaştığını gösterdi. Nitekim toplam yatırımın %62’si yalnızca yedi girişimde toplandı; bu tablo, seçiciliğin Türkiye’de de belirgin biçimde arttığına işaret ediyor. Büyük ölçekli iki işlem hariç tutulduğunda, yatırım temposunun 2024 ile büyük ölçüde paralel seyretmesi ise ekosistemin tamamen durmadığını; ancak ileri aşama büyüme iştahının sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. 2025 boyunca Seri C ve üzeri yatırımın gerçekleşmemesi, Türkiye’nin uzun süredir yaşadığı geç aşama finansman boşluğunun bu yıl da devam ettiğini açık biçimde gösterdi.
Sektörel dağılım açısından ise sermayenin yönü oldukça belirgindi. Toplam yatırımın %68’i finansal teknoloji ve oyun sektörlerinde yoğunlaşırken, finansal teknoloji 219,7 milyon dolarlık yatırım hacmiyle tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı. Bu rakam Türkiye için rekor niteliği taşısa da küresel ölçekte 2025’te finansal teknoloji yatırımlarının yaklaşık 60 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiği düşünüldüğünde, Türkiye’nin hâlâ sınırlı bir pay aldığı görülüyor. Aynı yıl her dört yatırımdan birinin yapay zekâ tabanlı girişimlere yapılmış olması, yapay zekânın ekosistemdeki ağırlığını artırdığını gösterse de toplam sermaye dağılımında yapay zekânın henüz lider sektörler kadar pay alamaması dikkat çekici. Bu durum, Türkiye’de 2025’in; çok sayıda girişimin fonlandığı bir yıldan ziyade, hangi iş modellerinin bir sonraki aşamaya taşınabileceğinin ayıklandığı bir yıl olarak kayda geçtiğini gösteriyor (Startups.watch, 2026).
Webrazzi ve Tech.eu iş birliğiyle hazırlanan Avrupa ve Türkiye Teknoloji ve Yatırım Raporu 2025, hem Avrupa’da hem de Türkiye’de yatırım iştahının tamamen ortadan kalkmadığını; buna karşın sermayenin daha sınırlı alanlara odaklandığını ve daha seçici bir yaklaşımla konumlandığını ortaya koyuyor. Avrupa genelinde yatırım hacmi güçlü kalmaya devam ederken, işlem sayılarındaki düşüş ve büyük turların toplam hacimdeki ağırlığı, sermayenin yayılmak yerine kanıtlanmış ölçek ve dayanıklılık potansiyeline sahip şirketlerde yoğunlaştığını gösteriyor. Türkiye cephesinde ise bu tablo daha keskin hissediliyor; Startups.watch verilerinin de işaret ettiği üzere, 2025’te yatırım hacmi büyük ölçüde sınırlı sayıdaki işlem tarafından şekillenirken, geç aşama yatırımların yokluğu ve sermaye yoğunlaşması dikkat çekiyor. Bu durum, Türkiye ekosisteminin Avrupa’dan farklı olarak hâlâ erken ve büyüme aşamasına odaklı kaldığını; yatırımcıların ise risk dağıtmak yerine daha kontrollü, daha temkinli ve daha seçici bir sermaye kullanımı benimsediğini gösteriyor. 2025’i anlamlı kılan da tam olarak bu ayrışma: mesele ne kadar yatırım yapıldığı değil, sermayenin hangi aşamada, hangi modelde ve ne tür bir olgunluk beklentisiyle konumlandığı.
Tüm bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, 2025 girişimcilik ekosistemi için bir duraklama yılından çok, önceliklerin yeniden tanımlandığı ve iş modellerinin ayıklandığı bir eşik olarak öne çıkıyor. Sermaye hâlâ var; ancak artık daha dikkatli, daha seçici ve daha net beklentilerle hareket ediyor. Peki bu ayıklanma süreci ekosistemi nasıl bir yöne taşıyacak? 2025’te netleşen bu öncelikler, 2026’da hangi alanlarda yeni fırsatlar yaratacak; hangi modeller kalıcı hâle gelirken hangileri geride kalacak?
Belirsizlikten Yeni Dengeye: 2025’i Nasıl Okumalıyız?
2025’i önceki yıllardan ayıran temel unsur, belirsizliğin artık geçici bir dönem olarak değil, yeni normalin bir parçası olarak kabul edilmesi oldu. Küresel ölçekte yüksek faiz ortamının kalıcı hâle gelmesi, jeopolitik risklerin kısa vadede çözülmeyeceğine dair beklenti ve çıkış (halka arz/birleşme ve devralma) pencerelerindeki daralma; yatırımcıların stratejilerini yeniden kurgulamasına neden oldu. KPMG’nin Girişim Sermayesi Nabzı (Venture Pulse) raporları, 2025 boyunca yatırım kararlarının daha uzun değerlendirme süreçleriyle alındığını ve finansal dayanıklılığın, büyüme hızının önüne geçtiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Bu tablo, ekosistemin “bekle-gör” moduna girmesinden çok, daha temkinli bir denge arayışına yöneldiğini gösteriyor (KPMG, 2025).
Bu yeni denge arayışı, değerleme dinamiklerinde de belirgin bir kırılma yarattı. PitchBook ve Crunchbase verileri, 2025’te özellikle erken ve orta aşama turlarda değerleme beklentilerinin aşağı yönlü güncellendiğini; yatırımcıların büyüme projeksiyonlarından çok birim ekonomi, nakit akışı ve satışların sürdürülebilirliği gibi göstergelere odaklandığını gösteriyor. Bu durum, bazı girişimler için finansmana erişimi zorlaştırırken; iş modelini erken aşamada netleştirebilen şirketler için daha sağlıklı ve uzun vadeli ortaklıkların önünü açtı. 2025, bu yönüyle “yüksek değerleme yılı” değil, doğru değerleme yılı olarak öne çıktı.
Küresel ölçekte bu seçicilik artarken, yatırımcıların risk iştahı tamamen ortadan kalkmadı; ancak yön değiştirdi. Carta verileri, yatırımcıların erken aşamada daha küçük tutarlarda yatırım yaparken, ileri aşamada daha büyük tutarlarla daha az sayıda şirkete yoğunlaştığını gösteriyor. Bu eğilim, sermayenin ekosistemde hâlâ aktif biçimde dolaşımda olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle işletmeler arası (B2B) çözümler, hizmet olarak yazılım (SaaS), yapay zekâ destekli verimlilik çözümleri ve düzenlemelerle uyumlu sektörler, bu yeni dengede görece daha avantajlı bir konumda yer almaktadır (CB Insights, 2025).
Yapay zekâ, 2025 yılında küresel girişim sermayesi yatırımlarının yarısından fazlasını tek başına domine ederek ekosistemi tek bir teknoloji tezi etrafında birleştirdi. Özellikle OpenAI (500 milyar dolar) ve Anthropic (183 milyar dolar) gibi devlerin ulaştığı rekor değerlemeler, sermayenin en tepede yoğunlaştığı asimetrik bir tablo sundu. ElevenLabs ve Synthesia gibi girişimler ise yapay zekâyı bir yenilik olmaktan çıkarıp Fortune 100 şirketleri için standart bir kurumsal altyapıya dönüştürdü. Ancak bu devasa değerlemelerin gölgesinde 2025, aynı zamanda finansal disipline geri dönüş yılı olarak kaydedildi. Yatırımcılar artık sadece büyüme hızı veya teknolojik vaatlerle değil; savunulabilirlik, gerçek dünya kullanım verileri ve sermaye verimliliği gibi kriterlerle kararlarını şekillendirmeye başladı. Savunulabilirlik; bir iş modelinin veya teknolojik çözümün rakipler tarafından kolayca kopyalanamaması, kalıcı bir değer üretmesi ve piyasadaki dalgalanmalara karşı dirençli olması anlamına gelmektedir. Yapay zekâ altyapı maliyetlerinin brüt marjlar üzerindeki baskısı daha sıkı denetlenirken, şirketlerin sadece süreçleri otomatikleştirmek yerine operasyonlarını baştan tasarlaması başarı için temel şart hâline geldi. Bu stratejik disiplin evresi, yatırımcıların “fırsatı kaçırma korkusu” yerine sürdürülebilir kârlılık potansiyeline odaklandığı bir gerçeklik kontrolü dönemini başlattı.
Türkiye tarafına bakıldığında ise bu küresel yeniden dengeleme süreci daha keskin biçimde hissedildi. KPMG Türkiye ve 212’nin yayımladığı raporlar, 2025’te yatırım hacminin dönemsel olarak dalgalandığını; ancak yatırımcıların karar kriterlerinin netleştiğini gösteriyor (KPMG & 212, 2025). Türkiye’de yatırım alan girişimlerin önemli bir kısmı, ya küresel pazara açılma potansiyelini açık biçimde ortaya koyabilen ya da güçlü kurumsal müşteri ilişkileri geliştirebilen şirketlerden oluştu. Bu durum, yerel ekosistemin de “çok girişim, az derinlik” döneminden, daha az sayıda ancak daha nitelikli büyümenin öne çıktığı bir evreye geçtiğine işaret ediyor.
2025, sermaye verimliliği ve fon performansı açısından da önceki yıllardan belirgin biçimde ayrıştı. Piyasa verileri, fonların yalnızca yeni yatırım fırsatlarını kovalamadığını; mevcut portföylerini daha yakından izlediğini, geri dönüş potansiyelini yeniden değerlendirdiğini ve performans odağını karar süreçlerinin merkezine taşıdığını gösteriyor. Bu yaklaşım, yatırımcıların büyümeden çok portföy kalitesi, dayanıklılık ve uzun vadeli değer üretimi üzerinde yoğunlaştığı bir döneme işaret ediyor. 2026’ya girerken fon yönetiminde öne çıkan başlık, daha fazla işlem yapmak değil; mevcut yatırımların hangi koşullarda anlamlı bir getiri üretebileceğini doğru değerlendirmek hâline geliyor (Carta, 2025). Carta üzerinden yapılan analizler, kurucu yaş ortalamasının zaman içinde yükseldiğini ve yatırımcıların artık yalnızca teknik yetkinliği değil, sektörel uzmanlık ve uygulama tecrübesini de dikkate aldığını ortaya koyuyor (Tunguz, 2025).
Özetle 2025, belirsizliklerin gölgesinde geçen bir yıl olmaktan ziyade; yatırımcıların, girişimcilerin ve politika yapıcıların aynı soruya farklı açılardan yanıt aradığı bir dönem oldu: Hangi iş modelleri, hangi koşullarda ve ne ölçüde dayanıklı? Bu soruya verilen yanıtlar, 2026 ve sonrasında girişimcilik ekosisteminin yönünü belirleyecek temel referans noktalarını da beraberinde getiriyor.
Yapay Zekâdan Değere: 2025’te Teknolojinin Rolü
2025 yılı, iş dünyasının “AI ile ne yapabiliriz?” sorusunu geride bırakıp “AI ile nasıl iş değeri yaratırız?” sorusuna odaklandığı bir yıl oldu. Yapay zekânın iş süreçlerine entegrasyonu o kadar hızlandı ki, yapay zekâ girişimleri 1 milyon dolardan 30 milyon dolar gelire, geleneksel hizmet olarak yazılım (SaaS) şirketlerinden beş kat daha hızlı ulaşmaya başladı. Kurumsal yapay zekâ pazarı, 2023’teki 1,7 milyar dolar seviyesinden 2025 yılında 37 milyar dolara çıkarak tarihteki en hızlı büyüme oranlarından birini yakaladı. Bu büyüme, üretken yapay zekânın şirketlerin %88’inde en az bir iş fonksiyonunda kullanılır hâle gelmesiyle desteklendi. Artık belirleyici olan, yapay zekânın varlığı değil; satıştan müşteri hizmetlerine kadar operasyonel süreçlere nasıl entegre edildiği ve sürdürülebilir büyümeye ne ölçüde somut katkı sağladığıdır.
Yapay zekânın yoğun kullanımı, şirketlerin teknoloji altyapılarını da kökten değiştirdi. Bulut öncelikli stratejilerin yerini, maliyet ve hız dengesini gözetmek amacıyla hibrit bulut ve uç bilişim modelleri aldı. Diğer yandan, yapay zekâ siber güvenlikte hem en büyük tehdit (derin sahte içerikler, veri zehirlemesi) hem de en güçlü savunma aracı hâline gelerek siber savunma yarışını makine hızına taşıdı.
Küresel fonlama verileri de bu dönüşümü doğruluyor. 2025 boyunca yapay zekâ odaklı girişimler sermaye çekmeye devam etse de yatırımların büyük bölümü net kullanım alanı, ölçülebilir verimlilik ve kurumsal entegrasyon kapasitesi sunan şirketlerde yoğunlaştı. Bu durum, yatırımcıların teknolojik iddiadan çok uygulama derinliğini ve operasyonel etkiyi öncelediğini gösteriyor (Reuters, 2025).
Finansal Teknolojide Yeni Bir Denge Arayışı
2025, finansal teknoloji sektörü için hız ve agresif büyüme anlatılarının belirleyiciliğini yitirdiği; bunun yerine dayanıklılık, düzenlemelerle uyum ve gelir kalitesinin öne çıktığı bir dönemi işaret etti. Küresel yatırım hacmi tamamen ortadan kalkmış değil; ancak sermayenin yönü daha net hâle gelmiş durumda. İşletmeler arası (B2B) finansal altyapılar, ödeme orkestrasyonu, gömülü finans ve kurumsal bankacılık çözümleri yatırımcıların öncelik verdiği alanlar olarak öne çıkarken; yüksek pazarlama harcamasına dayalı, tüketici odaklı modeller daha temkinli değerlendiriliyor. Bu tablo, finansal teknolojinin 2026’ya girerken yeniden hızlanmaktan çok, güven inşa eden ve ölçeği kontrollü biçimde yöneten bir sektör olarak konumlandığını gösteriyor (Crunchbase News, 2025).
Türkiye’de finansal teknoloji, tarihinin en çok yatırım aldığı rekor yılını yaşayarak ekosistemin güçlü dayanak noktalarından biri olduğunu kanıtladı. Bu dönemde finansal teknoloji, artık sadece dijital bir cüzdan veya ödeme aracı olmanın ötesine geçerek, operasyonel süreçlerle iç içe geçen gömülü finans modelleriyle stratejik bir derinlik kazandı.
2025 yılı, finansal teknoloji için yapay zekânın sunduğu otomasyon gücü ile geleneksel finansal disiplin arasında bir köprü kurma yılı oldu. Sektör, “vibe coding” ve otonom ajanların finansal süreçlere dâhil olmasıyla daha akıllı hâle gelirken; düzenleyici uyum ve “sıfır güven” güvenlik mimarileri, finansal teknoloji girişimlerinin küresel ölçekte kalıcı olup olmayacağını belirleyen ana kriterlere dönüştü. 2026’da finansal teknoloji için belirleyici olan, ne kadar hızlı ölçeklendiği değil; hangi finansal problemi, ne kadar güvenilir ve ne kadar bütüncül bir yaklaşımla çözdüğü olacak.
Oyun Dünyasında Sermaye Yeni Bir Değer Arıyor
2025, oyun sektörü için hız ve ölçek odaklı büyüme anlatılarının sorgulandığı; deneyim kalitesi, gelir sürekliliği ve topluluk bağlılığının daha belirleyici hâle geldiği bir yıl oldu. Gündelik ve kısa ömürlü oyunlara dayanan modeller yatırımcı nezdinde cazibesini büyük ölçüde yitirirken, daha uzun yaşam döngüsüne sahip, güçlü fikrî mülkiyet üretebilen ve sürdürülebilir oyun ekonomileri kurabilen stüdyolar öne çıktı. Küresel yatırım hacmi dalgalı seyrini sürdürse de sermayenin daha az sayıda ama daha derinlikli projede yoğunlaştığı görülüyor.
Bu yön değişimi, oyun sektörünün yalnızca içerik üretimi üzerinden değil, ekonomik mimarisi üzerinden değerlendirilmeye başlandığını gösteriyor. Oyun içi ekonomilerin dengesi, oyuncu topluluklarının sürekliliği ve çoklu gelir modelleri; 2026’ya girerken oyun girişimleri için temel rekabet alanları hâline geliyor. Sektör, daha fazla oyun üretmekten ziyade, daha kalıcı deneyimler tasarlayabilen yapıları ödüllendiren bir evreye geçiyor (Crunchbase News, 2025; CB Insights, 2025).
Güvenlikten Stratejiye: Savunma Teknolojilerinin Yükselen Rolü
Savunma teknolojileri, 2025’te küresel girişimcilik ekosisteminin en dikkat çekici alanlarından biri hâline geldi. Artan jeopolitik riskler, savunma harcamalarındaki yükseliş ve teknolojinin askerî kapasiteyle daha fazla iç içe geçmesi, bu alandaki girişimleri yatırımcılar için stratejik bir konuma taşıdı. Özellikle otonom sistemler, yapay zekâ destekli karar mekanizmaları, siber güvenlik ve benzetim teknolojileri; yalnızca savunma alanında değil, çift kullanım potansiyeli sayesinde sivil alanlarda da değer üretmeye başladı (Crunchbase News, 2025) (CB Insights, 2025).
Türkiye açısından bakıldığında savunma teknolojileri, 2026’ya girerken küresel eğilimlerle en güçlü hizalanan alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Yerli üretim, ihracat kapasitesi ve kamu-özel iş birliklerine açık yapı; bu sektörü yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda stratejik ve ekonomik bir kaldıraç hâline getiriyor. Savunma teknolojilerinin yükselişi, girişimcilik ekosisteminde hızdan çok uzun vadeli değer ve güvenlik perspektifinin güçlendiğini gösteren önemli bir işaret olarak okunabilir.
2026 Perspektifi: Girişimcilikte Olgunlaşan Modeller, Netleşen Yönler
2026 yılına ilişkin projeksiyonlar, ekosistemin 2025’teki belirsizlik dönemini geride bırakıp proaktif bir planlama ve uygulama evresine geçtiğini gösteriyor. Bu yeni dönemde girişimcilik dünyası, yalnızca teknolojik denemelerin değil; olgunlaşan iş modellerinin ve somut ekonomik çıktılara odaklanan stratejilerin hâkim olduğu bir yapıya evriliyor.
2026’ya girerken sermayenin davranış biçimi köklü bir değişim sergiliyor. Artık salt büyüme potansiyeli yerine dayanıklılık, tutarlılık ve uzun vadeli değer üretimi ön planda. Bu durum, ekosistemin bir tür “kendi kendini düzenleme refleksi” olarak okunmalıdır (JPMorgan, 2026). Teknoloji ise artık bir gelecek vaadi değil; iş modellerinin günlük işleyişine ne ölçüde entegre edildiğiyle anlam kazanıyor. Girişimcilik dili, sloganlardan uzaklaşarak somut ve ölçülebilir sonuçlara yönelirken; hızlı ölçeklenme anlayışı yerini maliyet yönetimi ve güven inşa eden disiplinli operasyonlara bırakıyor (Deloitte, 2025; Boitnott & McIntyre, 2025).
Bu yapısal dönüşüm, sektörel ayrışmaları da daha görünür kılıyor. Yapay zekâ ve ileri yazılım alanında odak, yatay ve genelleşmiş çözümlerden ziyade; alan-özgü, düzenlemelerle uyumlu ve operasyonel etki üreten modellere kayıyor. Üretken yapay zekâ artık tek başına bir değer önerisi olarak değil; finans, sağlık, sanayi ve kamu gibi sektörlerin içine gömülü bir yetkinlik olarak konumlanıyor. Finansal teknolojilerde agresif kullanıcı kazanımı döneminin yerini işletmeler arası finansal altyapılar ve gömülü finans çözümleri alırken; oyun ve içerik tarafında uzun ömürlü fikrî mülkiyetler ve topluluk temelli modeller öne çıkıyor. Savunma teknolojileri ve güvenlik ekseninde ise kamu-özel iş birliklerine açık, çift kullanım potansiyeli bulunan ve ihracat kabiliyeti yüksek girişimler dikkat çekiyor. Bu tablo, 2026’nın “herkes için büyüme” anlatısından çok; doğru sektörde, doğru problem için, doğru yapıyla ölçeklenme dönemine işaret ettiğini gösteriyor (Gartner, 2025).
Bu yeniden yapılanma sürecinin en belirgin yansıması, girişimcilik ölçeğinin küçülmesi değil; verimlilik üzerinden yeniden tanımlanması oldu. 2026’ya yaklaşırken tek başına girişim kuranlar ve yalın mikro ekipler, yapay zekâ destekli araçlar, otomasyon ve kod yazmadan geliştirilebilen altyapılar sayesinde ekosistemin ana akım aktörleri hâline geliyor. Büyük ekip ve yüksek sermaye ihtiyacının azalması, tekil kurucuların ya da 2–4 kişilik uzman ekiplerin ürün geliştirmeden pazarlamaya kadar uçtan uca süreçleri yönetmesini mümkün kılıyor. Bu yapı, maliyet avantajının ötesinde karar alma hızını artırıyor ve deneme-yanılma döngülerini kısaltıyor.
Aynı doğrultuda finansman anlayışı da çeşitleniyor. Risk sermayesine ek olarak gelir bazlı finansman, kitlesel fonlama ve yatırımcı birlikleri daha görünür hâle gelirken; yapay zekâ destekli değerlendirme araçları, geleneksel kredi mekanizmalarının dışında kalan kurucular için de erişilebilir seçenekler sunuyor. Bu tablo, girişimcilikte kontrolün tamamen dış sermayeye devredilmediği, daha dengeli ve sürdürülebilir büyüme senaryolarının öne çıktığı bir döneme işaret ediyor.
Sonuç olarak 2026 perspektifi, yalnızca “hangi teknolojiler öne çıkacak?” sorusuyla değil; “kimler ve nasıl girişim kuracak?” sorusuyla birlikte düşünülmeyi gerektiriyor. Daha küçük ekipler, daha bilinçli finansman tercihleri ve daha net değer önerileriyle ilerleyen girişimler, belirsizlik ortamında ayakta kalabilen ve ölçeklenebilen modellerin temelini oluşturuyor (John Boitnott, 23 Kasım 2025).
Tüm bu başlıklar birlikte değerlendirildiğinde, 2026 girişimcilik ekosistemi için bir hızlanma vaadinden çok, netleşmiş tercihler ve olgunlaşan yaklaşımlar dönemine işaret ediyor. Girişimcilik artık yalnızca doğru fikri bulmakla değil; bu fikri hangi araçlarla, hangi ölçekte ve hangi disiplinle hayata geçirdiğiyle anlam kazanıyor. Bu çerçevede ekosistem için belirleyici olan, yeniden ne kadar hızlı büyüyeceği değil; hangi temeller üzerinde, ne kadar sağlıklı ve ne kadar sürdürülebilir bir yapı kurabildiği. 2025 boyunca ayıklanan iş modelleri ve netleşen öncelikler, bu arayışın sınırlarını büyük ölçüde ortaya koymuş durumda. Önümüzdeki dönemi şekillendirecek olan ise bu sınırların nasıl doldurulacağı ve hangi aktörlerin bu yeni dengeye uyum sağlayabileceği olacak.
Kaynakça
- (2025). Venture Pulse Q3 2025: Global venture capital trends. from https://kpmg.com/sa/en/insights/sector-insights/venture-pulse-q3-2025.html
- Crunchbase News. (2025a). Global funding climbs in Q2 2025 as AI and M&A activity accelerate. from https://news.crunchbase.com/venture/global-funding-climbs-q2-2025-ai-ma-data/
- Crunchbase News. (2025b). The state of startups: Q2 & H1 2025 in charts and data. from https://news.crunchbase.com/venture/state-of-startups-q2-h1-2025-ai-ma-charts-data/
- (2025). State of private markets Q3 2025. https://carta.com/data/state-of-private-markets-q3-2025/
- Muradoğlu, C. (2026, January 8). 2025’te iş dünyasında öne çıkan teknoloji trendleri. Webrazzi.
- CB Insights. (2025). Venture Trends 2025.
- KPMG & 212. (2025). Turkish Startup Investments Review Q2 2025.
- Tunguz, T. (2025, December 12). The average founder ages 6 months each year.
- Business Insider. (2025, December 29). VCs say tiny teams, personal agents, and a shift from vibes to payback are the tech trends to watch in 2026.
- (2025, October 6). AI venture funding continued to surge in third quarter, data shows.
- Crunchbase News. (2025). Fintech funding trends 2025.
- Crunchbase News. (2025). Defense tech startup investment.
- CB Insights. (2025). Defense tech market map.
- Boitnott, J., & McIntyre, K. (2025, November 23). What surprising business shifts will you notice in 2026?
- Accountability Now. (2025). 7 game-changing business trends 2026 entrepreneurs must know.
- (2026). 2026 US Business Leaders Outlook.
- (2025). Tech Trends 2026.
- Boitnott, J., & McIntyre, K. (2025, November 23). What surprising business shifts will you notice in 2026?
- (2025). Top strategic technology trends for 2026.
- watch. (2026, January 13). Turkish startup ecosystem: 2025 year in review report.
- Webrazzi & Tech.eu. (13 Ocak 2026). Avrupa & Türkiye teknoloji ve yatırım raporu: 2025
- Startup Genome. (2025). Global Startup Ecosystem Report 2025 (GSER 2025).
- Teare, G. (13 Ocak 2026). Global Venture Funding In 2025 Surged as Startup Deals And Valuations Set All-Time Records. Crunchbase News.
- (6 Ocak 2026). Q4 2025 Global VC First Look. PitchBook.